معامله بزرگ تاریخ؛ واشنگتن و استانبول میزبان گذار انرژی
در یک تحول دیپلماتیک بیسابقه، اوایل ژوئن ۲۰۲۶ به نقطه عطفی تاریخی در مسیر مبارزه با تغییرات اقلیمی تبدیل شد. مذاکرات پشتپردهای که ماهها میان قدرتهای بزرگ جریان داشت، سرانجام به نتیجه رسید و یک «توافق بزرگ سبز» میان ایالات متحده و ترکیه به امضا رسید. بر اساس این توافق که در حاشیه نشست سازمان ملل در استانبول نهایی شد، قرار است انتقال انرژی در منطقه اوراسیا با سرعتی باورنکردنی پیش برود.
بر اساس مفاد این توافق که نسخهای از آن در اختیار رسانهها قرار گرفته، واشنگتن متعهد شده سرمایهگذاریهای کلان خود را از سوختهای فسیلی به سمت پروژههای انرژی تجدیدپذیر در ترکیه و همسایگانش هدایت کند. در مقابل، آنکارا پذیرفته است که یارانههای سنگین بخش نفت و گاز را ظرف سه سال آینده به طور کامل قطع کرده و قوانین سختگیرانهای برای کاهش مصرف پلاستیک و مهار آلودگی هوا وضع کند. کارشناسان این توافق را «تعویض بزرگ» مینامند؛ جایی که سرمایههای سیاه نفت به سمت فناوریهای سبز و پاک سرازیر میشود.
جزئیات فنی این توافق نشان میدهد که اولویت اول، تأمین مالی پروژههای عظیم انرژی بادی فراساحلی در دریای مرمره و اژه است. این منطقه که از دیرباز به دلیل وزش بادهای قوی شناخته میشد، حالا تبدیل به قطب جدید انرژی سبز جهان خواهد شد. ایالات متحده همچنین متعهد شده که فناوری نسل جدید باتریهای پیشرفته را در اختیار ترکیه قرار دهد تا مشکل ذخیرهسازی انرژی خورشیدی در فصول کمنور حل شود.
اما مهمتر از همه، بندی در این توافق گنجانده شده که به صراحت به «آمادگی جهان در برابر تهدیدات اقلیمی» اشاره دارد. این همان نگرانی دانشمندانی است که بارها هشدار دادهاند اگر گذار به انرژی پاک به اندازه کافی سریع نباشد، میلیونها انسان در معرض خطرات جبرانناپذیر قرار خواهند گرفت. تحلیلگران معتقدند این توافق میتواند الگویی برای سایر کشورهای منطقه باشد و رقابت جدیدی برای جذب سرمایههای سبز راه بیندازد. در این میدان جدید، آنکه دیرتر بیدار شود، نهتنها از قافله توسعه عقب میماند، بلکه سیاره را با هزینههای سنگینتری برای پاکسازی مواجه خواهد کرد. اتفاقی که اگر چه دیرهنگام به نظر میرسد، اما میتواند سرآغاز یک انقلاب زیستمحیطی در قلب خاورمیانه باشد.